Devletler ve Uygarlıklar
Kuruluşundan çöküşüne, yönetim biçiminden ordusuna ve gündelik yaşamına kadar ele alınan 69 devlet ve uygarlık.
Şehir Devleti Uygarlığı · Antik Çağ
Sümer Şehir Devletleri
MÖ 4.–3. binyıllar; kültürel mirası sonraki dönemlerde sürerSümer, bugünkü Irak'ın güneyinde, Dicle ile Fırat'ın aşağı havzasında gelişen ve Uruk, Ur, Lagaş, Kiş, Nippur ve Eridu gibi şehir…
İmparatorluk · Antik Çağ
Akad İmparatorluğu
MÖ 2334 – MÖ 2154Sargon, Sümer şehir devletlerini fethederek Mezopotamya'yı ilk kez tek bir siyasi çatı altında topladı ve Akadca'yı bölgenin…
Krallık · Antik Çağ
Antik Mısır
MÖ ~3100 – MÖ 30Yukarı ve Aşağı Mısır'ın MÖ 3100 civarında Firavun Narmer tarafından birleştirilmesiyle doğan Antik Mısır, Eski, Orta ve Yeni…
Krallık · Antik Çağ
Hitit İmparatorluğu
MÖ ~1650 – MÖ 1180Orta Anadolu'da Hattuşa merkezli kurulan Hitit Krallığı, Mezopotamya ile Ege arasında köprü konumundaki topraklarda MÖ 2.…
Ticaret Konfederasyonu · Antik Çağ
Fenike Şehir Devletleri
MÖ ~1500 – MÖ 332Tir, Sidon ve Biblos gibi bağımsız liman kentlerinden oluşan Fenikeliler, siyasi birlik kurmak yerine deniz ticaret ağlarıyla tüm…
İmparatorluk · Antik Çağ
Asur İmparatorluğu
MÖ ~2025 – MÖ 609Asur, Yeni Asur döneminde (MÖ 911-609) Mezopotamya'dan Mısır sınırına uzanan, o güne dek görülmemiş büyüklükte bir imparatorluğa…
İmparatorluk · Antik Çağ
Yeni Babil İmparatorluğu
MÖ 626 – MÖ 539Asur'un çöküşünün ardından Nabopolassar tarafından kurulan Yeni Babil, oğlu II. Nebukadnezzar döneminde bölgenin en güçlü…
İmparatorluk · Antik Çağ
Pers Ahameniş İmparatorluğu
MÖ 550 – MÖ 330Büyük Kiros'un kurduğu Ahameniş İmparatorluğu, tarihte üç kıtaya (Asya, Afrika, Avrupa'nın bir kısmı) yayılan ilk devlet oldu;…
Şehir Devleti · Antik Çağ
Antik Yunan Şehir Devletleri
MÖ ~800 – MÖ 146Birleşik bir Yunanistan hiçbir zaman var olmadı; bunun yerine Atina, Sparta, Korint ve Thebes gibi onlarca bağımsız polis (şehir…
Krallık · Antik Çağ
Helenistik Krallıklar
MÖ 323 – MÖ 30Büyük İskender'in MÖ 323'teki ölümünün ardından imparatorluğu generalleri (Diadokhlar) arasında paylaşıldı: Mısır'da Ptolemaios,…
Ticaret İmparatorluğu · Antik Çağ
Kartaca
MÖ 814 – MÖ 146Fenikeli tüccarlar tarafından kurulan Kartaca, batı Akdeniz'deki deniz ticaretine hakim olarak zamanla bağımsız ve güçlü bir…
İmparatorluk · Antik Çağ
Roma İmparatorluğu
MÖ 753 (efsanevi kuruluş) – MS 476 / 1453 (Doğu)Roma, geleneğe göre m.ö. 753'te Tiber kıyısında kurulan bir şehir devletinden Akdeniz'in tamamına hükmeden bir imparatorluğa…
İmparatorluk · Antik Çağ
Maurya İmparatorluğu
MÖ 322 – MÖ 185Chandragupta Maurya tarafından kurulan imparatorluk, torunu Aşoka döneminde neredeyse tüm Hint Yarımadasını kapsayacak şekilde…
Hanedanlık · Antik Çağ
Han Hanedanı
MÖ 206 – MS 220Han Hanedanı (m.ö. 202–m.s. 220), World History Encyclopedia'nın ifadesiyle Çin'in merkezî, hanedanlı imparatorluk döneminin…
İmparatorluk · Orta Çağ
Bizans İmparatorluğu
MS 330 – 1453Bizans İmparatorluğu, Roma İmparatorluğu'nun doğu yarısının devamı olarak başkenti İstanbul (Konstantinopolis) olan ve 1453'e…
İmparatorluk · Orta Çağ
Sasani İmparatorluğu
MS 224 – 651Part İmparatorluğu'nu deviren Ardeşir tarafından kurulan Sasani Devleti, Zerdüştlüğü resmi din ilan ederek güçlü bir merkezi…
Halifelik · Orta Çağ
Raşidun ve Emevi Halifeliği
MS 632 – 750Hz. Muhammed'in 632'deki vefatının ardından kurulan Raşidun Halifeliği, ardından gelen Emevi Hanedanı döneminde İslam devletini…
Halifelik · Orta Çağ
Abbasi Halifeliği
MS 750 – 1258TDV İslâm Ansiklopedisi'nin anlatımıyla Abbasî Halifeliği (MS 750–1258), Horasan'da başlayan bir harekete dayanır: Ebû Müslim…
Hanedanlık · Orta Çağ
Tang Hanedanı
MS 618 – 907Tang Hanedanı (618–907), Çin tarihinin en parlak dönemlerinden biri olarak anılır; World History Encyclopedia onu reform ve…
Devlet · Orta Çağ
Büyük Selçuklu Devleti
MS 1037 – 1194Orta Asya'dan gelen Oğuz Türkmenleri tarafından kurulan Büyük Selçuklu Devleti, kısa sürede İran ve Mezopotamya'ya hakim olarak…
İmparatorluk · Orta Çağ
Moğol İmparatorluğu
MS 1206 – 1368 (ana hat)Moğol İmparatorluğu, Temüçin'in 1206'da Onon ırmağı kıyısındaki kurultayda Cengiz Han unvanıyla kağan ilan edilmesiyle kurulan ve…
Sultanlık · Orta Çağ
Delhi Sultanlığı
MS 1206 – 1526Gurlu komutan Kutbüddin Aybek tarafından kurulan Delhi Sultanlığı, üç yüzyıl boyunca Memlük, Halaci, Tuğluk, Seyyid ve Lodi…
İmparatorluk · Orta Çağ
Mali İmparatorluğu
MS ~1235 – 1600Sundiata Keita tarafından kurulan Mali İmparatorluğu, Trans-Sahra ticaret yollarının altın ve tuz kervanlarını kontrol ederek…
Şehir Devleti Uygarlığı · Orta Çağ
Maya Şehir Devletleri
MÖ ~2000 – MS 1697 (Klasik Dönem MS 250-900)Maya uygarlığı, tek bir imparatorluk değil, Tikal ve Calakmul gibi rakip krallıklardan oluşan bir şehir devletleri ağıydı; ortak…
İmparatorluk · Orta Çağ
Timur İmparatorluğu
MS 1370 – 1507Kendini Cengiz Han'ın mirasçısı ilan eden Timur (Aksak Timur), Orta Asya'dan çıkarak İran, Mezopotamya, Kafkasya ve Kuzey…
İmparatorluk · Yeniçağ
Osmanlı İmparatorluğu
MS 1299 – 1922Osmanlı Devleti, kuzeybatı Anadolu'daki bir uç beyliğinden doğup Balkanlar'dan Arap yarımadasına, Kuzey Afrika'dan Kırım'a uzanan…
Devlet · Yeniçağ
Safevi Devleti
MS 1501 – 1736Şeyh İsmail tarafından kurulan Safevi Devleti, On İki İmam Şiiliğini resmi mezhep ilan ederek modern İran'ın dinî kimliğinin…
İmparatorluk · Yeniçağ
Babür İmparatorluğu
MS 1526 – 1857Timur ve Cengiz Han'ın soyundan gelen Babür, 1526'da Delhi Sultanlığı'nı yenerek Hindistan'da yeni bir imparatorluk kurdu; torunu…
Hanedanlık · Yeniçağ
Ming Hanedanı
MS 1368 – 1644Yuan Hanedanı'nı (Moğol egemenliği) deviren köylü kökenli Zhu Yuanzhang tarafından kurulan Ming Hanedanı, Çin'i yerli bir…
İmparatorluk · Yeniçağ
Aztek İmparatorluğu
MS 1428 – 1521Meksika Vadisi'nde üç şehir devletinin (Tenochtitlan, Texcoco, Tlacopan) kurduğu Üçlü İttifak, hızla bölgesel bir imparatorluğa…
İmparatorluk · Yeniçağ
İnka İmparatorluğu
MS 1438 – 1533İnka İmparatorluğu, And Dağları boyunca uzanan ve World History Encyclopedia'ya göre Amerika kıtasında görülmüş en büyük…
Sömürge İmparatorluğu · Yeniçağ
İspanyol İmparatorluğu
MS 1492 – 19. yy (Amerika kolonileri)1492'de Kristof Kolomb'un Atlantik'i geçmesiyle başlayan İspanyol genişlemesi, bir asır içinde Aztek ve İnka imparatorluklarının…
Cumhuriyet · Yeniçağ
Venedik Cumhuriyeti
MS 697 – 1797Lagün adaları üzerine kurulan Venedik, seçilmiş bir "doge" tarafından yönetilen oligarşik bir cumhuriyet olarak Doğu Akdeniz…
İmparatorluk · Yeniçağ
Kutsal Roma-Germen İmparatorluğu
MS 962 – 1806Papa tarafından taç giydirilen I. Otto ile MS 962'de kurulan imparatorluk, günümüz Almanyası, Avusturyası ve İtalya'nın bir…
Sömürge İmparatorluğu · Yakın Çağ
Britanya İmparatorluğu
MS 1583 – 1997 (Hong Kong'un devri)Britanya İmparatorluğu, ticaret şirketleri, yerleşimciler, donanma ve sonradan doğrudan devlet yönetimiyle büyüyen ve yakın…
Sömürge İmparatorluğu · Yakın Çağ
Fransız Sömürge İmparatorluğu
MS 1830 – 1962 (Cezayir'in bağımsızlığı)Fransa, 1830'da Cezayir'i işgal ederek başlattığı "ikinci sömürge imparatorluğu"nu, Batı Afrika, Hindiçin (bugünkü…
İmparatorluk · Yakın Çağ
Rus İmparatorluğu
MS 1721 – 1917I. Petro'nun 1721'de kendini "imparator" ilan etmesiyle resmileşen Rus İmparatorluğu, Sibirya'nın fethiyle Pasifik'e, Kafkasya ve…
İmparatorluk · Yakın Çağ
Avusturya-Macaristan İmparatorluğu
MS 1867 – 1918Avusturya-Macaristan, Habsburg hanedanının 1867'de Macarlarla yaptığı uzlaşmayla kurulan ve 1918'e kadar süren çift monarşidir.…
İmparatorluk · Yakın Çağ
Alman İmparatorluğu
MS 1871 – 1918Prusya Başbakanı Otto von Bismarck'ın "kan ve demir" politikasıyla Fransa'ya karşı kazanılan 1871 zaferinin ardından onlarca…
İmparatorluk · Yakın Çağ
Meiji Japonyası
MS 1868 – 19451868 Meiji Restorasyonu, Tokugava şogunluğunu deviren genç reformcuların İmparator Meiji adına yürüttüğü, Japonya'yı hızla…
Hanedanlık · Yakın Çağ
Kaçar Hanedanı (İran)
MS 1789 – 1925Ağa Muhammed Han tarafından kurulan Kaçar Hanedanı, İran'ı yeniden birleştirerek başkenti Tahran'a taşıdı, ancak 19. yüzyıl…
Cumhuriyet · Yakın Çağ
Amerika Birleşik Devletleri (Yükseliş)
1776 – günümüzAmerika Birleşik Devletleri, 1776'da Britanya'ya bağlı on üç kıyı kolonisinin bağımsızlığını ilan etmesiyle doğan; 19. yüzyıl…
Federal Sosyalist Cumhuriyet · Çağdaş Dönem
Sovyetler Birliği
MS 1922 – 1991Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği (SSCB), 30 Aralık 1922'de Rusya, Ukrayna, Beyaz Rusya ve Transkafkasya'nın birleşmesiyle…
Cumhuriyet · Çağdaş Dönem
Türkiye Cumhuriyeti
1923 – günümüzTürkiye Büyük Millet Meclisi 23 Nisan 1920'de Ankara'da açıldı; devletin yönetim biçiminin cumhuriyet olduğu 29 Ekim 1923'te ilan…
Sosyalist Cumhuriyet · Çağdaş Dönem
Çin Halk Cumhuriyeti
1949 – günümüzMao Zedong önderliğindeki Komünist Parti, uzun süren bir iç savaşın ardından 1 Ekim 1949'da Çin Halk Cumhuriyeti'ni ilan ederek…
Federal Cumhuriyet · Çağdaş Dönem
Hindistan Cumhuriyeti
1947 – günümüzMahatma Gandhi'nin şiddetsiz direniş hareketinin öncülük ettiği bağımsızlık mücadelesi, 15 Ağustos 1947'de Britanya…
Uluslarüstü Birlik · Çağdaş Dönem
Avrupa Birliği
1993 – günümüz (kökleri 1951'e uzanır)1951'de altı ülkenin kömür-çelik üretimini ortaklaştırdığı Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu'ndan doğan bütünleşme süreci, 1993…
Kağanlık · Orta Çağ
Göktürk Kağanlığı
MS 552 – 745Göktürk (Kök-Türk) Hakanlığı, VI. yüzyılın ortasında Orhon bölgesinde Ötüken merkezli olarak kurulan ve “Türk” adını devlet adı…
Emirlik / Halifelik · Orta Çağ
Endülüs Emevi Devleti
MS 756 – 1031 (İslam varlığı 1492'ye kadar sürdü)Abbasi ihtilalinde ailesinin katledilmesinden kaçan Emevi prensi I. Abdurrahman, MS 756'da İber Yarımadası'na ulaşarak Kurtuba…
Sultanlık · Orta Çağ
Memlük Sultanlığı
MS 1250 – 1517Memlükler, Eyyubi ordularında köle asker (memlük) olarak yetiştirilip askeri kariyerle yükselen Türk ve Çerkes kökenli…
Devlet · Orta Çağ
Anadolu Selçuklu Devleti
MS 1075 – 1308Malazgirt zaferinin (1071) ardından Anadolu'ya akın eden Türkmen beylerinden Süleyman Şah, 1075'te İznik'i başkent yaparak Büyük…
Hanedanlık · Orta Çağ
Song Hanedanı
MS 960 – 1279Song Hanedanı, Beş Hanedan döneminin parçalanmasının ardından Çin'i yeniden birleştirerek, askeri güçten çok ekonomik, teknolojik…
Hanedanlık · Yeniçağ
Qing Hanedanı
MS 1644 – 1912Kuzeydoğu Asya'daki Mançu halkının kurduğu Qing Hanedanı, 1644'te çökmekte olan Ming Hanedanı'nın yerini alarak Çin tarihinin son…
Devlet · Orta Çağ
Karahanlı Devleti
MS 840 – 1212Karahanlı Devleti, Karluk, Yağma ve Çiğil gibi Türk boylarının birleşmesiyle Orta Asya'da kurulan, 10. yüzyıl ortasında hükümdarı…
Halifelik · Orta Çağ
Fatımi Halifeliği
MS 909 – 1171Fâtımîler, 909'da Kuzey Afrika'da (İfrîkıye) kurulan ve 969'da Mısır'ı alarak Kahire'yi başkent yapan İsmâilî Şii bir hilafettir.…
Kağanlık · Orta Çağ
Uygur Kağanlığı
MS 744 – 1209Uygur Kağanlığı, Göktürk Kağanlığı'nı 744'te yıkan Basmıl-Karluk-Uygur ittifakının ardından Uygurların önderliğinde Moğolistan'da…
Krallık · Orta Çağ
Fransa Krallığı
MS 843 – 1792Fransa Krallığı, 843'teki Verdun Antlaşması'yla Şarlman'ın imparatorluğunun Batı Frank kısmının ayrılmasıyla doğdu; Kaptler,…
Krallık · Orta Çağ
İngiltere Krallığı
MS 927 – 1707İngiltere Krallığı, X. yüzyılda Anglo-Sakson krallarının birleştirdiği topraklardan doğan ve 1707'de İskoçya ile birleşerek Büyük…
Kültür / Denizci Toplum · Orta Çağ
Vikingler
MS ~793 – 1066Vikingler, MS 8.-11. yüzyıllar arasında İskandinavya'dan (bugünkü Norveç, İsveç, Danimarka) çıkıp gelişmiş gemi teknolojileriyle…
İmparatorluk · Orta Çağ
Avrupa Hun İmparatorluğu
MS ~370 – 469Hunlar, 4. ve 5. yüzyıllarda Avrupa'da ortaya çıkan ve Attila döneminde Doğu Roma'yı vergiye bağlayıp Batı Roma'yı tehdit eden…
İmparatorluk · Orta Çağ
Gupta İmparatorluğu
MS ~320 – 550Gupta İmparatorluğu, Maurya'nın çözülüşünden sonraki beş yüzyıllık parçalanmışlığın ardından Kuzey Hindistan'ı yeniden büyük…
İmparatorluk · Orta Çağ
Chola Hanedanlığı
MS ~850 – 1279 (İmparatorluk dönemi 9.-13. yüzyıl)Chola Hanedanlığı, 9. yüzyıldan itibaren Güney Hindistan'da yeniden güçlenerek bölgenin en etkili deniz gücüne dönüştü; kara…
Şehir Devleti Uygarlığı · Antik Çağ
Olmekler
MÖ ~1500 – MÖ 400Olmekler, Meksika Körfezi kıyısında MÖ 1500 civarında ortaya çıkan ve sonraki Maya ile Aztek uygarlıklarının dini, sanatsal ve…
Şehir Devleti Uygarlığı · Antik Çağ
Etrüskler
MÖ ~900 – MÖ 27Etrüskler, Roma'nın kuruluşundan önce Orta İtalya'da (bugünkü Toskana bölgesi) gelişen, kendine özgü dili ve zengin sanat-mimari…
Krallık · Antik Çağ
Kush Krallığı
MÖ ~1070 – MS 350Kush Krallığı, Mısır'ın güneyinde Nubya bölgesinde (bugünkü Sudan) gelişen, hem Mısır kültüründen derinden etkilenen hem de…
İmparatorluk · Orta Çağ
Kmer İmparatorluğu
MS 802 – 1431Kmer İmparatorluğu, MS 802'de Kral II. Jayavarman'ın kendini "evrensel hükümdar" ilan etmesiyle kurulan, altı asır boyunca…
Krallık · Orta Çağ
Büyük Zimbabve
MS ~1100 – 1450Büyük Zimbabve, MS 11.-15. yüzyıllar arasında Güney Afrika'da gelişen, harç kullanmadan kusursuz oturan devasa granit taş…
İmparatorluk · Orta Çağ
Aksum İmparatorluğu
MS ~100 – 940Aksum İmparatorluğu, Kızıldeniz ticaretini kontrol ederek Roma, Pers ve Hindistan arasındaki mal akışından zenginleşen, kendi…
Krallık · Orta Çağ