İngiltere Krallığı

Genel Bakış

İngiltere Krallığı, X. yüzyılda Anglo-Sakson krallarının birleştirdiği topraklardan doğan ve 1707'de İskoçya ile birleşerek Büyük Britanya'ya dönüşen monarşidir. Britanya Kraliyet Ailesi'nin resmî sitesi (royal.uk), Athelstan'ın 927–928'de York'u Danimarkalılardan aldığını, İskoç kralını ve kuzey krallarını boyun eğdirdiğini ve 934 tarihli bir kilise fermanında “İngilizlerin Kralı” olarak anıldığını yazar. Krallık bu yaklaşık sekiz yüzyılda Norman fethini, Magna Carta'yı, Yüzyıl Savaşı'nı, Roma'dan kopuşu, iç savaşı ve Görkemli Devrim'i yaşadı; bu süreçte parlamento, hükümdarın gücünü sınırlayan kalıcı bir kuruma dönüştü (bkz. Britanya İmparatorluğu). Bu madde krallığın tarihini, Ulusal Arşivler, British Library ve Kraliyet Ailesi'nin resmî yayınlarına dayanarak ve kaynakların ayrıştığı noktaları göstererek anlatır.

Kaynaklar: [1] [8]

Athelstan ve Birleşik Krallık

royal.uk'ye göre Yaşlı Edward'ın varisi Athelstan, krallığın sınırlarını o zamana kadarki en uç noktaya taşıyan cesur bir askerdi. 927–928'de York'u Danimarkalılardan aldı; İskoçya Kralı Konstantin'i ve kuzey krallarını boyun eğdirdi; beş Gal kralı büyük bir yıllık haraç ödemeyi kabul etti ve Cornwall'daki muhalefet bastırıldı. 937'de Brunanburh'ta İskoç kralı, Galler ve Dublin Danimarkalılarının ittifakını yenmesi ona Britanya'daki küçük krallarca tanınma sağladı. royal.uk'ye göre Athelstan'ın kanunları geniş krallık üzerinde kraliyet denetimini güçlendirdi, para birimi düzenlendi, alım satım büyük ölçüde burh denilen tahkimli kasabalarla sınırlandı ve Orta İngiltere'deki yerleşimler shire'lar hâlinde birleştirildi. 934 tarihli bir kilise fermanı onu “İngilizlerin Kralı ... bütün Britanya Krallığı tahtına yükseltilmiş” olarak anar. Athelstan çocuksuz öldü ve Malmesbury'ye gömüldü.

Kaynaklar: [1]

1066: Hastings ve Norman Fethi

royal.uk'ye göre Normandiya Dükü William'ın İngiliz tahtı üzerindeki iddiası, İtirafçı Edward'ın 1051'de tahtı ona vaat ettiği ve 1064'te William'ın hakkını tanıyacağına yemin eden II. Harold'ın bu yüzden gaspçı olduğu savına dayanıyordu. William istila kuvvetini yedi ayda hazırladı: yaklaşık 600 taşıma gemisiyle 2.000–3.000'i süvari olmak üzere yaklaşık 7.000 asker taşındı. 28 Eylül 1066'da Pevensey'e direnişsiz çıktı. Norveç kralının istilasını Stamford Bridge'de yenen Harold, yaklaşık dokuz günde 250 mil yürüyerek güneye indi. 14 Ekim'de Hastings yakınındaki Senlac muharebesinde William okçularını ve süvarilerini ustalıkla birleştirdi; Harold önce bir okla vuruldu, sonra atlı bir şövalyenin kılıcıyla öldürüldü. Ulusal Arşivler de Harold'ın savaşta öldüğünü, efsaneye göre gözüne ok isabet ettiğini yazar. William, 1066 Noel günü Westminster Abbey'de taç giydi.

Kaynaklar: [2] [3]

Norman Düzeni

royal.uk'ye göre William'ın fethi pekiştirmesi altı yıl sürdü. 1069'da Danimarkalılar ve Edgar Atheling'in kuzeyi istila etmesi üzerine William, 1070'e uzanan sert bir seferle Mercia ve Northumbria'yı sistematik biçimde tahrip etti; kiliseler ve manastırlar yakıldı, tarım arazileri harap edildi ve silahsız halk en az dokuz yıl süren bir kıtlığa sürüklendi. William stratejik bölgelerde kale inşasına girişti; saltanatının sonunda krallık genelinde 80'den fazla kale yapılmıştı. İngiliz soylulardan el konulan topraklar askerlik hizmeti karşılığında Norman, Fransız ve Flaman müttefiklere dağıtıldı ve bu yolla yaklaşık 5.000 şövalye sağlandı. royal.uk'ye göre saltanatın sonunda kralın küçük bir kiracı grubu İngiltere'nin toprak servetinin yaklaşık yarısını ele geçirmişti ve kraldan doğrudan büyük toprak tutan yalnızca iki İngiliz kalmıştı; yeni yönetici sınıf olarak yabancı bir aristokrasi kurulmuştu. Fransızca yerel dilin (Anglo-Saksonca) yerini aldı.

Kaynaklar: [2]

Domesday Book (1086)

Ulusal Arşivler'e göre 1085'te William para sıkıntısı içindeydi ve pek çok Norman, ödül olarak verilen topraklar yüzünden birbiriyle anlaşmazlığa düşmüştü; William bu anlaşmazlıkları çözmek ve topraklardan ne kadar vergi alabileceğini öğrenmek için bir soruşturma emretti. Resmî müfettişler ülkeyi dolaşarak her mülk için sabit sorular sordu ve bu sorular üç zaman için tekrarlandı: İtirafçı Edward döneminde (1066 öncesi), William'ın toprağı verdiği zaman ve soruşturmanın yapıldığı 1086. Fransızca ve Latince konuşan Norman müfettişlerle Saksonca konuşan halk arasındaki dil farkı yüzünden, köy papazı ve reeve gibi yerel ileri gelenlerden oluşan bir jüri komşuların doğru söyleyip söylemediğine karar verdi. Ulusal Arşivler'e göre Büyük Domesday'i tek bir kâtip yazıp ikinci bir kâtip denetledi; Essex, Norfolk ve Suffolk'u içeren Küçük Domesday en az altı kâtibin eseridir. Kitapta 13.000'den fazla yer adı geçer; Londra, Winchester, Durham ve Northumberland soruşturmaya dahil edilmedi.

Kaynaklar: [3]

Magna Carta (1215)

royal.uk'ye göre ağır vergiler, Kilise'yle anlaşmazlıklar (John 1209'da Papa tarafından aforoz edilmişti) ve Fransa'daki toprakları geri alma girişimlerinin başarısızlığı Kral John'u gözden düşürdü; isyan eden baronlar Haziran 1215'te onu reformlarını kabul eden bir barış antlaşması imzalamaya zorladı. Ulusal Arşivler'e göre Magna Carta, Windsor ile Staines arasındaki Runnymede çayırında 15 Haziran 1215 tarihlidir; metin 63 maddeden oluşur. royal.uk'ye göre en önemli maddeler, kimsenin kanunun gereği olmadan hapsedilemeyeceği ilkesinin temelini ve “kimseye hakkı ve adaleti satmayacağız, kimseden esirgemeyeceğiz ya da geciktirmeyeceğiz” taahhüdünü içeriyordu; ayrıca hükümdarın belgeye uymasını denetleyecek ve gerekirse ona savaş açma hakkına sahip bir baronlar konseyi kuruldu (bkz. Magna Carta).

Kaynaklar: [6] [4]

Magna Carta'nın Akıbeti

British Library'ye göre Papa III. Innocentius 24 Ağustos 1215'te çıkardığı bir bullayla Magna Carta'yı “utanç verici, aşağılayıcı, yasadışı ve haksız” ilan etti ve “sonsuza dek hükümsüz” saydı. Ulusal Arşivler'e göre John, belgeyi bir kanunlar derlemesi değil bir barış antlaşması olarak görüyordu ve Papa'yı onu kınamaya ikna etti. royal.uk'ye göre bir barış antlaşması olarak Magna Carta başarısız oldu; isyancılar Fransa'dan Louis'yi kral olmaya davet etti ve John 1216'da öldüğünde İngiltere iç savaşın ortasındaydı. British Library'ye göre dokuz yaşındaki III. Henry tahta çıkınca baronları yeniden kazanmak için Magna Carta'nın gözden geçirilmiş bir sürümü yayımlandı ve belge böylece bir çırpıda yeniden hayata döndü. Ulusal Arşivler, XIII. yüzyıl boyunca İngiliz krallarının baronlar tarafından defalarca hesaba çekildiğini ve Magna Carta'nın getirdiği sınırlamaları kabule zorlandığını yazar.

Kaynaklar: [5] [4] [6]

Parlamentonun Doğuşu

Ulusal Arşivler'e göre Magna Carta, kral ülkeyi akılsızca yönettiğinde baronları yeni siyasi tavizler aramaya teşvik etti; vergi karşılığında siyasi taviz alışverişi ortaçağ parlamentosunun başlıca gündemi oldu. 1264'te Lewes'te III. Henry'yi esir alan Simon de Montfort, kralın serbest bırakılma şartlarını görüşmek üzere şövalyeleri ve kasaba temsilcilerini (burgess) parlamentoya çağırdı. royal.uk'ye göre I. Edward (1272–1307) ise 1295'te Fransa'ya karşı savaş için para gerektiğinde İngiltere'de o güne kadar toplanmış en kapsamlı meclisi topladı; baronları, din adamlarını, şövalyeleri ve kasaba halkını temsil ettiği için bu meclis “Model Parlamento” olarak anıldı. royal.uk'ye göre Edward'ın saltanatının sonunda parlamento genellikle bütün bu zümrelerin temsilcilerini içeriyordu. Edward 1282'de Galler bağımsızlık girişimlerine fiilen son verdi ve 1284 Galler Statüsü ile Galler'i İngiliz hukuk çerçevesine kattı.

Kaynaklar: [4] [6]

Yüzyıl Savaşı

royal.uk'ye göre III. Edward (1327–1377) döneminde Yüzyıl Savaşı 1337'de başladı; asıl muharebeler kralın 1339'da Fransa'yı istila edip Fransız tahtında hak iddia etmesiyle başladı. 1340'ta Sluys'taki deniz zaferinin ardından Edward 1346'da Crécy'de VI. Philippe'i yendi, oğlu Kara Prens de 1356'da Poitiers'de aynı başarıyı tekrarladı; 1360'a gelindiğinde Edward Fransa'nın dörtte birinden fazlasını denetliyordu. Ancak 1375 Bruges Antlaşması ile İngiliz fetihlerinin çoğu geri alındı. V. Henry 1415'te Agincourt'ta Fransızları yendi ve 1420 Troyes Antlaşması ile Fransız tahtının varisi olarak tanındı. royal.uk'ye göre VI. Henry döneminde Bedford Dükü'nün 1435'teki ölümü ve Burgonya'nın ittifaktan çekilmesi kuzey Fransa'daki İngiliz yönetimini çökertti; Dauphin'in ve Jeanne d'Arc'ın başarıları sonucunda Normandiya 1450'de kaybedildi (bkz. Yüzyıl Savaşları, Fransa Krallığı).

Kaynaklar: [6]

Kara Veba ve Güller Savaşı

royal.uk'ye göre 1348–49, 1361–62 ve 1369'daki Kara Veba salgınları ağır toplumsal çalkantılara yol açtı; ücretleri ve fiyatları sabitlemek için sert yasalar çıkarıldı. 1376'da toplanan “İyi Parlamento”da Avam Kamarası'nı temsil eden ilk Speaker seçildi. VI. Henry'nin 1453'te hastalanmasının ardından York ve Lancaster hizipleri arasında Güller Savaşı adıyla anılan iç savaş çıktı. royal.uk'ye göre bu savaş, veraset hakkının erkek soyundan mı gideceği yoksa kadınlar üzerinden de geçebileceği sorusunun mücadelesiydi. 1461'de Towton'da savaşan 120.000 kişiden 28.000'i öldü. VII. Henry 1485'te Tudor hanedanını kurdu ve 1486'da IV. Edward'ın kızı York'lu Elizabeth ile evlenerek York ve Lancaster hanedanlarını birleştirdi.

Kaynaklar: [6]

Reform: Roma'dan Kopuş

royal.uk'ye göre VIII. Henry (1509–1547) 1521'de Luther'e karşı yazdığı kitap nedeniyle Papa'dan “İnancın Savunucusu” unvanını almıştı (bkz. Martin Luther). Ancak Aragonlu Catherine'den erkek varis olmayınca evliliğin geçersiz sayılmasını istedi; Papa'yı ikna edemeyen Henry'nin danışmanı Thomas Cromwell Parlamento'ya yöneldi ve papalık gücünü kısan bir dizi yasa İngiliz Reformu'nu başlattı. Mayıs 1533'te Başpiskopos Cranmer Henry'nin evliliğini geçersiz ilan etti ve Anne Boleyn bir hafta sonra kraliçe olarak taç giydi. Papa aforozla karşılık verdi; 1534 Üstünlük Yasası kralı “Anglicana Ecclesia denilen İngiltere Kilisesi'nin tek yüce başı” olarak tanıdı. Buna karşı çıkan Thomas More 1535'te idam edildi. 1535–36'da 200 küçük manastır, 1538–40'ta büyük manastırlar kapatıldı ve kraliyet gelirleri birkaç yıllığına iki katına çıktı. royal.uk'ye göre Tudor döneminde resmî din üç kez değişti ve hem Protestan hem Katolik pek çok masum inanan şehit edildi.

Kaynaklar: [7]

I. Elizabeth ve Armada

royal.uk'ye göre I. Elizabeth (1558–1603) döneminde güvenli bir İngiltere Kilisesi kuruldu; öğretisi Katoliklik ile Protestanlık arasında bir uzlaşma olan 1563 tarihli 39 Madde ile belirlendi. Elizabeth “insanların ruhlarına pencere açmayı” reddedip yalnızca dışsal birlik istedi; royal.uk'ye göre bu kilise düzeni muhtemelen İngiltere'yi Fransa'nın yaşadığı din savaşlarından korudu. 1570 tarihli bir papalık bullası tebaayı Elizabeth'e bağlılıktan azat etti. İskoç Kraliçesi Mary, 19 yıl tutsak kaldıktan sonra 1587'de idam edildi. 1588'de kötü havanın da yardımıyla İngiliz donanması yaklaşık 130 gemilik İspanyol istila filosu Armada'ya karşı büyük bir zafer kazandı. Elizabeth 1599 sonunda Doğu Hindistan Şirketi'ni kurdu; bu dönemde tiyatrolar gelişti ve royal.uk'ye göre kraliçe Shakespeare'in Bir Yaz Gecesi Rüyası'nın ilk temsilini izledi (bkz. William Shakespeare). Elizabeth 24 Mart 1603'te öldü ve yerine İskoçya Kralı VI. James, I. James adıyla İngiltere tahtına geçti.

Kaynaklar: [7]

Taçların Birliği ve İç Savaş

royal.uk'ye göre I. James (1603–1625) iki ülkenin de kralıydı, ancak tam bir hükümet birliği kurma girişimi erken kaldı; onun döneminde Kral James İncil çevirisi yapıldı ve 1605 Barut Komplosu Katoliklere yeniden ağır cezalar getirilmesine yol açtı. I. Charles (1625–1649) kralların ilahi hakkına inanıyordu; 1629'da dördüncü parlamentosunu dağıttı ve parlamentosuz yönetti. İskoçya'ya Yüksek Kilise ayinini dayatma girişimi 1637'de Edinburgh'da bir ayaklanmaya yol açtı; 1640'ta toplanan Uzun Parlamento ship money gibi vergileri yasadışı ilan etti. Charles 22 Ağustos 1642'de Nottingham'da kraliyet sancağını açınca iç savaş başladı. Parlamento orduları Marston Moor (1644) ve Naseby'de (1645) kazandı; 1648'deki ikinci iç savaş Cromwell'in Preston zaferiyle bitti. royal.uk'ye göre Charles 20 Ocak 1649'da “İngiltere krallığına karşı” vatana ihanetle suçlandı, 27 Ocak'ta ölüme mahkûm edildi ve üç gün sonra Whitehall'da Banqueting House önünde başı kesildi; 7 Şubat 1649'da krallık makamı resmen kaldırıldı.

Kaynaklar: [8]

Restorasyon ve Görkemli Devrim

royal.uk'ye göre on bir yıllık parlamento yönetiminin (Interregnum) ardından I. Charles'ın oğlu II. Charles 1660'ta kral ilan edildi. II. James (1685–1688) Katolikti; Katolik subaylara dayalı daimi ordu planı ve Katolikler lehine adımları parlamentoyla çatışmaya yol açtı. 10 Haziran 1688'de Katolik bir erkek varisin doğması, Katolik bir hanedanın kurulacağı kaygısını doğurdu; James'in Protestan kızı Mary'nin eşi Orange'lı William 5 Kasım 1688'de İngiltere'ye çıktı, ordu ve donanma ona katıldı ve James Fransa'ya kaçtı. royal.uk'ye göre 1689'da Parlamento James'in krallığını terk ederek tahttan çekildiğini ilan etti ve tahtı William ile Mary'ye ortak hükümdarlar olarak sundu. İkili, hükümdarın gücünü sınırlayan ve Parlamento'nun vergi ve yasama üzerindeki yetkisini yeniden teyit eden Haklar Bildirgesi'ni kabul etti.

Kaynaklar: [8]

Haklar Bildirgesi (1689)

royal.uk'ye göre Haklar Bildirgesi, Parlamento'nun kraliyet müdahalesinden bağımsız çalışabilmesini güvenceye almak için tasarlandı: hükümdarın Parlamento'nun çıkardığı yasaları askıya alması ya da onlardan muafiyet tanıması, Parlamento onayı olmadan vergi koyması yasaklandı; seçimlere ve söz özgürlüğüne karışamayacaktı ve Parlamento'daki işlemler mahkemelerde sorgulanamayacaktı. Barış zamanında Parlamento onayı olmadan daimi ordu bulundurulamayacaktı. Mahkemelerin aşırı kefalet, para cezası ve “zalimane ve olağandışı cezalar” vermesi yasaklandı. James ve varislerinin dışlanması bütün Katolikleri kapsayacak şekilde genişletildi. royal.uk'ye göre buna karşın hükümdar hâlâ Parlamento'yu toplayıp dağıtabiliyor, bakanları atayıp görevden alabiliyor, yasaları veto edebiliyor ve savaş ilan edebiliyordu. 1689 Hoşgörü Yasası Katolikler dışındaki bütün Protestan muhaliflere ibadet özgürlüğü tanıdı; 1701 Veraset Yasası tahtın Protestan veraset düzenini güvenceye aldı.

Kaynaklar: [8]

1707: Büyük Britanya'ya Dönüşüm

royal.uk'ye göre XVII. yüzyılın son yıllarında İngiltere ve İskoçya parlamentolarının dış ve ekonomik politikaları çatışıyordu. Kraliçe Anne'in varisi olmadığı için İngiltere veraseti Protestan Hannover Elektörü Sophia'ya bağlayınca İskoçlar farklı birini, belki de sürgündeki Katolik prens James Francis Edward Stuart'ı seçmekte özgür olduklarını ilan etti. royal.uk'ye göre bu anlaşmazlık sürdürülemezdi: 1706'da Edinburgh'da ve başka yerlerde aylarca süren tartışmaların ardından iki parlamentonun temsilcileri Birlik Antlaşması'nda anlaştı. İki parlamento kendini feshederek 1707'den itibaren Westminster'da toplanacak ortak bir Birlik Parlamentosu kurmayı kabul etti; ortak bayrak ve para öngörüldü. İskoçya kendi resmî kilisesini, hukuk ve eğitim sistemlerini korudu. Böylece İngiltere Krallığı, Kraliçe Anne döneminde Büyük Britanya Krallığı'na dönüştü (bkz. Britanya İmparatorluğu).

Kaynaklar: [8]

Tartışma: Magna Carta Kimin İçin Özgürlüktü?

Magna Carta'nın anlamı kaynaklarda farklı vurgularla anlatılır. royal.uk, Magna Carta'yı hükümdarın da halkı kadar hukukun üstünlüğüne tabi olduğunu ısrarla vurgulayan ilk resmî belge olarak niteler ve onun sonraki yüzyıllarda İngiliz halkının özgürlüklerinin temeli sayıldığını yazar. British Library ise 1215'teki şartların yalnızca toplumun seçkinlerine, yani soylulara ve baronlara uygulandığını hatırlatır ve hem John'un hem de baronların, 800 yıl sonra bu barış antlaşmasının kutlanmasını görse dehşete düşeceğini tahmin eder. Ulusal Arşivler, John'un belgeyi kanunlar bütünü değil barış antlaşması olarak gördüğünü, ancak belgenin sonraki kuşaklar için uyarlanabilir bir araç olduğunu vurgular. Bu madde Magna Carta'yı hem kısa ömürlü bir feodal barış antlaşması hem de sonradan kazandığı simgesel anlamla birlikte ele alır.

Kaynaklar: [6] [5] [4]

Tartışma: İlk Temsilî Parlamento Hangisiydi?

Parlamentonun kökeni konusunda kaynaklar farklı noktaları öne çıkarır. royal.uk'nin I. Edward sayfası, Simon de Montfort'un 1265'te topladığı Büyük Parlamento'yu şehirlerin ve kasabaların ilk kez temsilci gönderdiği meclis olarak niteler; aynı sayfa tarihçilerin de Montfort'un aydın bir liberal reformcu mu yoksa kendini öne çıkarmak için her aracı kullanan fırsatçı bir figür mü olduğunda ayrıştığını belirtir. Ulusal Arşivler ise şövalyelerin ve kasaba temsilcilerinin daha önce de parlamentoya çağrıldığını, Montfort'un katkısının onları siyasi tartışmalara doğrudan katılmaya teşvik ederek bir eğilim başlatmak olduğunu yazar. royal.uk'ye göre 1295 Model Parlamento'su ise bütün zümreleri temsil ettiği için bu adla anıldı. Yani “ilk parlamento” sorusunun cevabı, temsilin kapsamına mı yoksa kurumun sürekliliğine mi bakıldığına göre değişir.

Kaynaklar: [6] [4]

Tartışma: Norman Fethi Ne Kadar Köklüydü?

Fethin toprak düzenine etkisi kaynaklarda farklı rakamlarla ifade edilir. Ulusal Arşivler'e göre başlangıçta 2.000 Sakson'a ait olan toprakların çoğu 1086'da 200 Norman baronunun elindeydi. royal.uk ise William'ın saltanatının sonunda kralın küçük bir kiracı grubunun İngiltere'nin toprak servetinin yaklaşık yarısını ele geçirdiğini ve kraldan doğrudan büyük toprak tutan yalnızca iki İngiliz kaldığını yazar. Aynı kaynak, fethe rağmen Anglo-Sakson shire ve hundred mahkemelerinin korunduğunu ve William'ın taç giyme töreninde mevcut yasaları ve gelenekleri koruyacağına söz verdiğini de vurgular. Kaynaklar, yönetici sınıfın kökten değiştiği konusunda birleşir; farklılık, bu değişimin ölçeğini ifade eden rakamlardadır. royal.uk ayrıca Athelstan'ın saltanatını sayfa başlığında 924–939, metinde ise 925–939 olarak verir.

Kaynaklar: [3] [2] [1]

Bugüne Mirası

royal.uk'ye göre Görkemli Devrim'in muhafazakâr mı radikal mi olduğu uzun süre tartışılmıştır, ancak sonuç kalıcı bir güç kaymasıydı: monarşi merkezî önemini korurken Parlamento siyasi hayatın kalıcı bir unsuru hâline geldi. 1694'te savaş için borç bulmak üzere kurulan İngiltere Bankası da kralın mali olarak Parlamento'ya bağımlılığını gevşetmedi. royal.uk'ye göre 1696'da William'ın Avam Kamarası'nda çoğunluğa sahip Whig'lerden oluşturduğu bakanlar kurulu (Junto), modern Kabine'nin öncüsü sayılabilir. Ulusal Arşivler'in koruduğu Domesday Book ile Magna Carta, ortaçağ İngiltere'sinin en tanınmış belgeleridir. Anglikan Kilisesi, Haklar Bildirgesi'nin ilkeleri ve Westminster parlamentosu, İngiltere Krallığı'nın Büyük Britanya'ya ve oradan Birleşik Krallık'a devrettiği kurumlardır.

Kaynaklar: [8] [3] [4]

Önemli Hükümdarlar

• Athelstan924/925–939

  York'u aldı; “İngilizlerin Kralı” olarak anıldı.

• I. William (Fatih)1066–1087

  Norman fethi ve Domesday soruşturması.

• John1199–1216

  Magna Carta'yı kabul etmek zorunda kaldı.

• I. Edward1272–1307

  Model Parlamento; Galler'in fethi.

• III. Edward1327–1377

  Yüzyıl Savaşı'nı başlattı; Crécy zaferi.

• VIII. Henry1509–1547

  Roma'dan kopuş ve İngiltere Kilisesi.

• I. Elizabeth1558–1603

  Anglikan düzeni ve Armada zaferi.

• I. Charles1625–1649

  İç savaş ve idam.

• III. William ve II. Mary1689

  Haklar Bildirgesi'ni kabul ettiler.

• Anne1702–1714

  1707 Birliği ile Büyük Britanya'nın ilk hükümdarı.

Kilit Olaylar Kronolojisi

• 14 Ekim 1066

  Hastings (Senlac) Muharebesi; Harold öldü.

• 15 Haziran 1215

  Magna Carta (Runnymede).

• 22 Ağustos 1642

  İç Savaş başladı.

• 24 Ağustos 1215

  Papa III. Innocentius Magna Carta'yı hükümsüz ilan etti.

• 25 Aralık 1066

  William Westminster Abbey'de taç giydi.

• 28 Eylül 1066

  William Pevensey'e çıktı.

• 30 Ocak 1649

  I. Charles idam edildi.

• 927–928

  Athelstan York'u aldı, kuzey krallarını boyun eğdirdi.

• 937

  Brunanburh zaferi.

• 1086

  Domesday soruşturması.

• 1265

  Simon de Montfort'un parlamentosu.

• 1295

  I. Edward'ın Model Parlamentosu.

• 1337

  Yüzyıl Savaşı başladı.

• 1348–1349

  Kara Veba'nın ilk büyük salgını.

• 1415

  Agincourt zaferi.

• 1450

  Normandiya kaybedildi.

• 1485

  VII. Henry Tudor hanedanını kurdu.

• 1534

  Üstünlük Yasası; İngiltere Kilisesi Roma'dan ayrıldı.

• 1588

  İspanyol Armadası yenildi.

• 1603

  I. James; İngiltere ve İskoçya taçları birleşti.

• 1660

  Restorasyon: II. Charles.

• 1688–1689

  Görkemli Devrim ve Haklar Bildirgesi.

• 1707

  İskoçya ile birlik; Büyük Britanya Krallığı.

Kaynaklar ve ileri okuma

Numaralı kaynaklar, bağlantı verilen bölümlerdeki açıklamaları destekler; diğer bağlantılar ileri okuma içindir.

1. The Royal Family (royal.uk) — Athelstan (r. 924–939)

   Athelstan'ın fetihleri ve “İngilizlerin Kralı” unvanı.

2. The Royal Family (royal.uk) — William I 'The Conqueror'

   1066 istilası, Hastings, Norman düzeni ve Domesday.

3. The National Archives — What does Domesday Book tell us?

   Domesday soruşturmasının amacı, yöntemi ve içeriği.

4. The National Archives — Magna Carta 1214–1225

   Magna Carta metni, arka planı ve Simon de Montfort.

5. The British Library — Shameful and demeaning: the annulment of Magna Carta (2015)

   Papa III. Innocentius'un 24 Ağustos 1215 tarihli iptal bullası.

6. The Royal Family (royal.uk) — John, Edward I, Edward III, Henry V, Henry VI, Henry VII

   Magna Carta, Model Parlamento, Galler, Yüzyıl Savaşı ve Güller Savaşı.

7. The Royal Family (royal.uk) — Henry VIII ve Elizabeth I

   İngiliz Reformu, Anglikan Kilisesi ve Armada.

8. The Royal Family (royal.uk) — James I, Charles I, James II, William III ve Mary II, Anne

   Taçların birliği, iç savaş, Görkemli Devrim, Haklar Bildirgesi ve 1707 Birliği.