Kraliçe Victoria

Genel Bakış

Kraliçe Victoria (1819-1901), 1837'den ölümüne kadar Birleşik Krallık'ı yöneten ve adını bir çağa veren hükümdardır. Royal Collection Trust'a göre on sekiz yaşında kraliçe oldu ve 63 yıl hüküm sürdü; saltanatı Birleşik Krallık'ta toplumsal, ekonomik, siyasi ve endüstriyel açılardan büyük bir dönüşüm dönemine denk geldi. English Heritage, saltanatın toplam süresini 63 yıl, yedi ay ve iki gün olarak verir ve bunun kendi döneminde onu en uzun süre tahtta kalan İngiliz hükümdarı yaptığını belirtir. English Heritage'a göre Victoria büyük ekonomik, siyasi ve toplumsal değişim zamanında monarşinin imajını onardı ve saltanatı Britanya İmparatorluğu'nun büyük bir genişleme yaşadığı döneme denk geldi. Bu madde Royal Collection Trust, Osborne House'u yöneten English Heritage ve kraliyet hastalığının genetiğini inceleyen bir Science makalesine dayanır; kaynaklar arasındaki küçük farklar ayrıca belirtilmiştir.

Kaynaklar: [1] [2] [5]

Kensington'da Çocukluk

Royal Collection Trust'a göre Victoria, Kent Dükü Edward ile Saxe-Coburg-Saalfeld Prensesi Victoria'nın tek çocuğu ve III. George'un torunuydu. Tahta çıkışına kadar Kensington Sarayı'nda yaşadı. English Heritage'a göre Victoria, amcası IV. William'ın yeğeni ve hayattaki tek varisiydi. Aynı kuruma göre Victoria, "Kensington Sistemi" denilen katı kurallarla büyütüldü. Sistemi, babasının hizmetinde bulunmuş ve güç ve nüfuz kazanmaya takıntılı olan John Conroy tasarlamıştı. Kurallar gereği Victoria annesiyle aynı odayı paylaşıyor ve hiçbir zaman yalnız bırakılmıyordu. English Heritage'a göre kraliçe olduğunda ilk isteği bir saat kendi başına kalmak oldu. Kurum ayrıca Victoria'nın yaşına rağmen saf olmadığını, çok küçük yaştan itibaren hükümdarlık için eğitildiğini vurgular.

Kaynaklar: [1] [2] [5]

Tahta Çıkış (20 Haziran 1837)

English Heritage'a göre Victoria, on sekizinci yaş gününden yalnızca dört hafta sonra, 20 Haziran 1837'de amcası IV. William'ın ölümü üzerine kraliçe oldu. Royal Collection Trust, Victoria'nın o sabah günlüğüne yazdıklarını aktarır: saat altıda annesi onu uyandırmış, Canterbury Başpiskoposu ile Lord Chamberlain Lord Conyngham'ın kendisini görmek istediğini söylemişti. Victoria yataktan kalkıp sabahlığıyla ve yalnız olarak oturma odasına geçti. Lord Conyngham ona zavallı amcası kralın artık hayatta olmadığını ve sabah saat ikiyi on iki geçe öldüğünü, dolayısıyla kendisinin kraliçe olduğunu bildirdi. Günlüğe göre Victoria, Tanrı'nın kendisini bu konuma getirmesinden dolayı ülkesine karşı görevini yerine getirmek için elinden geleni yapacağını, çok genç ve belki pek çok konuda deneyimsiz olduğunu ama doğru ve uygun olanı yapmak için pek az kişinin kendisi kadar gerçek bir iyi niyete sahip olduğunu yazdı. English Heritage'a göre tahta çıkışı başlangıçta son derece popülerdi; yeni kraliçe hakkında pek az şey biliniyordu ve ilk haftalarda davranışları geniş çapta konuşuldu. Aynı kuruma göre parlamento ona 385.000 sterlinlik bir ödenek bağladı; Victoria ayrıca miras kalan özel mülklerden ve Lancaster Dükalığı'ndan da gelir elde ediyordu.

Kaynaklar: [2] [1] [5]

Albert ile Evlilik

Royal Collection Trust'a göre Victoria saltanatının ilk yıllarında kuzeni Saxe-Coburg ve Gotha Prensi Albert ile düzenli yazıştı ve 1840'ta onunla evlendi; dokuz çocukları oldu. English Heritage'a göre Victoria yirmi yaşında evlendiğinde başlangıçta kocası üzerinde otoritesini kurmaya hevesliydi ve Albert'in maiyetini bile kendisi seçti. Albert sık sık evinde hiçbir zaman gerçekten "efendi" olamadığından yakınıyordu. Ancak English Heritage'a göre evliliğin iki yılı dolduğunda ilişkide Albert'in baskın taraf haline geldiği açıktı. Victoria, kadınların doğaları gereği erkeklerden aşağı ve onlara bağımlı sayıldığı dönemin yaygın itaatkâr eş rolünü benimsedi ve siyasi konularda, özellikle dış ilişkilerde giderek Albert'e dayandı. English Heritage'ın ifadesiyle Albert adı dışında her bakımdan kral haline geldi ve bir tür ikili monarşi oluştu. Royal Collection Trust'a göre çiftin çağdaş İngiliz ve Avrupa sanatını ve fotoğrafını birlikte himaye etmesi, Britanya'da sanatın parlak bir dönemine katkıda bulundu.

Kaynaklar: [1] [2]

Osborne: 'Küçük Bir Cennet'

English Heritage'a göre Victoria ve Albert, Londra ve Windsor'daki hayatın baskısından kaçmak için 1845'te Wight Adası'nda bir arazi satın aldı. Albert'in denetiminde büyüyen aileleri için bir sahil evi olarak inşa edilen Osborne House 1851'de tamamlandı. English Heritage'ın sınav metnine göre İtalyan üslubunda yapılan evin Solent manzarası Albert'e Napoli Körfezi'ni hatırlatıyordu. Albert bahçelerin tasarımını da denetledi. 1853-1854'te kraliyet çocuklarının eğlencesi ve gayriresmî eğitimi için ahşap bir İsviçre Kulübesi yapıldı; English Heritage'a göre çocuklar burada yemek yapma, bahçıvanlık, inşaat ve hesap tutma gibi beceriler öğrendi. Victoria günlüklerinde Osborne'dan "küçük bir cennet" diye söz etti ve evi elli yılı aşkın süre kullandı; burada yabancı hükümdarları ve bakanları da ağırladı.

Kaynaklar: [2] [5] [3]

Albert'in Ölümü ve İnziva

English Heritage'a göre Prens Albert 1861'de, kırk iki yaşında öldü. Victoria onun ölümünü hiçbir zaman atlatamadı ve sürekli bir yas haline girdi; kırk yıl sonraki ölümüne kadar yalnızca siyah giydi. Kamusal hayattan tamamen çekildi. English Heritage'a göre başlangıçta halkın sempatisini gördü, ama inziva yılları uzadıkça popülerliği azaldı. 1871'de kraliçenin mali durumunu inceleyen ve kamusal görevlerindeki eksikliği vurgulayan bir broşür geniş çapta dolaştı. Aynı yıl oğlu Galler Prensi Edward tifoya yakalandı; öleceği sanıldı ama iyileşti ve bu büyük bir halk sevincine yol açtı. English Heritage'a göre 1872'de Victoria'nın oğlu için düzenlettiği şükran ayini, onun kamusal hayata dönüşünü simgeledi ve kamuoyunu yeniden kendisine ve monarşiye çevirdi. English Heritage'ın Osborne tarihine göre Victoria, Albert'in ölümünden sonra teselliyi Osborne'da buldu; 1862'de İsviçre Kulübesi'nin yakınına çocukların koleksiyonları için bir müze eklendi.

Kaynaklar: [2] [3]

John Brown

English Heritage'a göre Albert'in 1861'deki ölümünden sonra kamusal hayattan çekilip konutlarında yalnızlık içinde kalmayı seçen Victoria'ya, İskoç hizmetkârı John Brown'ın sadık dostluğu ve desteği yasıyla başa çıkmasında ve sonunda kamusal hayata ve görevlerine dönmesinde yardımcı oldu. Kurum, bu ilişkinin kraliçenin diğer danışmanları arasında çok fazla spekülasyona ve kırgınlığa yol açtığını belirtir. English Heritage'a göre hükümdar ile hizmetkâr arasındaki bu yakın ilişki hem sarayda hem basında pek çok kişi tarafından uygunsuz bulundu; bazıları kraliçeyi "Mrs Brown" (Bayan Brown) diye anacak kadar ileri gitti. İlişki, 1997 yapımı Mrs Brown filmine konu oldu. English Heritage'ın aktardığı bir fotoğraf, 1863'te Balmoral'da Fyvie adlı atın üzerindeki Victoria'yı yanında John Brown ile gösterir.

Kaynaklar: [5]

Hindistan İmparatoriçesi ve Abdul Karim

English Heritage'a göre Victoria saltanatının son yıllarında siyasi olarak daha etkin hale geldi. Kurum, 1876'da hükümetin monarşiyi Britanya İmparatorluğu'na daha sıkı bağlamak amacıyla ona Hindistan İmparatoriçesi unvanını verdiğini yazar; Royal Collection Trust ise Victoria'nın 1877'de Hindistan İmparatoriçesi olduğunu belirtir. English Heritage'a göre Victoria Hindistan'ı hiç ziyaret etmedi, ama hanesine Hintli hizmetkârlar aldı. Bunların ilki Abdul Karim'di. English Heritage'ın 2017 tarihli duyurusuna göre Abdul Karim önce diğer Hintli hizmetkârlarla birlikte masada hizmet ediyordu; kraliçe onun Hindistan'dan ve memleketi Agra'dan anlattıklarını dinlemeyi çok severdi. Birkaç hafta içinde ona Hindustani kelimeler öğretmeye başladı; bu yazı derslerine dönüştü ve kraliçe bu dilde günlükler tutmaya başladı. Karim iki yıl içinde kraliçenin Munshi'si (öğretmeni) oldu ve zamanla resmî Hint Sekreteri unvanını aldı. English Heritage'a göre bu dostluk saray çevresinde kargaşaya yol açtı, ancak Victoria Abdul'u her türlü muhalefete karşı savundu. Kraliyet Arşivleri'nden ödünç verilen 1895 tarihli günlükte Urdu harfleri kraliçenin kendi el yazısıyla görülür. Kraliçenin Hindistan sevgisi Osborne'da da yansıdı: 1890-1892'de inşa edilen yeni kanadın zemin katındaki yemek salonu, kuzey Hindistan mimari üsluplarından esinlenen süslemeleriyle Durbar Salonu adını aldı; alçı işlerini Hintli usta Bhai Ram Singh yaptı.

Kaynaklar: [2] [1] [4] [3]

Avrupa'nın Büyükannesi

English Heritage'a göre 1887'deki altın jübilesine gelindiğinde Victoria, çocukları Avrupa hanedanlarıyla evlendiği ve Avrupa işlerinde önemli roller üstlendiği için "Avrupa'nın büyükannesi" olarak biliniyordu. Kuruma göre 1914'te Victoria ile Albert'in torunları sekiz Avrupa ülkesinin tahtında oturuyordu. Royal Collection Trust, dokuz çocuğu adlarıyla sayar: Almanya İmparatoriçesi olacak Prenses Victoria, sonradan VII. Edward olacak Albert Edward, Hessen Büyük Düşesi olacak Alice, Alfred, Helena, Louise, Arthur, Leopold ve Beatrice. English Heritage'a göre Victoria öldüğünde altı çocuğu, kırk torunu ve otuz yedi torununun çocuğu hayattaydı. Kaynaklar arasında küçük bir fark vardır: English Heritage'ın sınav metni en küçük kız Beatrice'in 1856'da doğduğunu yazar, Royal Collection Trust ve English Heritage'ın Osborne tarihi ise 1857'yi verir.

Kaynaklar: [2] [1] [5] [3]

Kraliyet Hastalığı

Victoria'nın geniş hanedan ağı, bir kalıtsal hastalığın da Avrupa kraliyet ailelerine yayılmasının yoluydu. Science dergisinde 2009'da yayımlanan çalışmaya göre Kraliçe Victoria'dan Avrupa kraliyet ailelerine geçen "kraliyet hastalığı", X kromozomuna bağlı çekinik kalıtımın çarpıcı bir örneğidir. Hastalığın bir tür hemofili olduğu yaygın biçimde biliniyordu, ancak moleküler temeli hiçbir zaman belirlenmemişti ve hastalık bugün muhtemelen yok olmuştur. Araştırmacılar, kraliyet ailesinin Romanov koluna ait tarihî örneklere genomik yöntemler uygulayarak hastalığa büyük olasılıkla yol açan mutasyonu buldu. Mutasyon, X kromozomu üzerinde kan pıhtılaşma faktörü IX'u kodlayan F9 genindedir ve RNA'nın işlenmesini bozarak faktör IX'un kısaltılmış bir biçiminin üretilmesine yol açar. Makaleye göre kraliyet hastalığı böylece hemofilinin ağır biçimi olan hemofili B'dir; bu hastalık Christmas hastalığı olarak da bilinir.

Kaynaklar: [6]

Ölüm ve Osborne'un Sonrası

English Heritage'a göre Victoria 1901'de Osborne'da öldü ve evdeki ölüm odası bugün ziyaretçilere açıktır. Kurumun Osborne tarihine göre kraliçenin cenaze alayı 1 Şubat 1901'de Osborne House'dan ayrıldı. English Heritage, Victoria'nın ölümünün Osborne için, evin yaratıcısı Albert'in ölümünden çok daha büyük sonuçlar doğurduğunu yazar: Osborne kraliyet ailesinin özel mülküydü, ancak halefi VII. Edward'ın ona ihtiyacı yoktu ve ailenin başka bir üyesi de evi üstlenmek istemedi. Victoria ile Albert'in özel odaları VII. Edward'ın emriyle 1901'den itibaren mühürlendi. English Heritage'a göre II. Elizabeth 1954'te bu odaların açılmasına ve halkın ziyaretine izin verdi. English Heritage'ın sınav metnine göre Victoria'nın yerine en büyük oğlu VII. Edward geçti; Edward neredeyse altmış yıl veliaht olarak beklemişti ve 1901'den 1910'a kadar hüküm sürdü.

Kaynaklar: [2] [3] [5]

Miras

English Heritage'a göre bugün Victoria'nın mirası dünyanın her yerinde görülebilir: yüzlerce heykeli ve onun adını taşıyan sayısız cadde ve kamu binası, onu Britanya'nın en ünlü hükümdarlarından biri yapar. Royal Collection Trust, Victoria'nın hevesli bir amatör sanatçı olduğunu, gençliğinden itibaren resim dersleri aldığını ve altmış yıl boyunca ürettiği 4000'den fazla çizim, suluboya, gravür ve taşbaskının hâlâ koleksiyonda bulunduğunu belirtir. Aynı kuruma göre tutkulu bir günlük ve mektup yazarıydı ve yazılarının geniş arşivi, onun sanata ve sanatçılara ilgisini açıkça gösterir. English Heritage'a göre Victoria'nın saltanat süresi, torununun torunu II. Elizabeth tarafından Eylül 2015'te geçildi. Victoria'nın saltanatı, [[britanya|Britanya]]'nın küresel bir imparatorluğa dönüştüğü dönemdir; bu dönemin Hindistan'daki sonuçları için bkz. [[hindistanin-bagimsizligi|Hindistan'ın Bağımsızlığı]], Güney Afrika'daki çatışmalar için bkz. [[boer-savaslari|Boer Savaşları]]. Dönemin bilim dünyasından bir örnek için bkz. [[darwin|Darwin]]; önceki krallık tarihi için bkz. [[ingiltere-kralligi|İngiltere Krallığı]].

Kaynaklar: [2] [1] [5]

Kaynaklar ve ileri okuma

Numaralı kaynaklar, bağlantı verilen bölümlerdeki açıklamaları destekler; diğer bağlantılar ileri okuma içindir.

1. Royal Collection Trust — "Queen Victoria (1819–1901)" (Prince Albert: His Life and Legacy)

   Ailesi, tahta çıkış günlüğü (20 Haziran 1837), evlilik ve dokuz çocuk, Hindistan İmparatoriçeliği, sanatçı ve günlük yazarı kimliği.

2. English Heritage — "Queen Victoria" (Osborne)

   Tahta çıkış, Albert'le evliliğin dengesi, Osborne, Albert'in ölümü, inziva ve 1871-1872 dönüşü, Hindistan İmparatoriçeliği, Avrupa'nın büyükannesi.

3. English Heritage — "History of Osborne" (Michael Hunter)

   Osborne'un satın alınması (1845), Durbar Kanadı (1890-92), Victoria'nın Osborne'da ölümü, cenaze alayı ve odaların mühürlenmesi.

4. English Heritage — "Victoria & Abdul at Osborne" ve "Queen Victoria's Hindustani Diary" (2017)

   Abdul Karim'in Munshi ve Hint Sekreteri olması, Hindustani/Urduca dersleri ve 1895 tarihli günlük.

5. English Heritage — "Victoria: The Queen Beyond the Screen" ve Queen Victoria sınavı (2016)

   John Brown ilişkisi ve 'Mrs Brown' lakabı; Kensington Sistemi, ödenek, torun sayıları ve saltanat süresi.

6. E. I. Rogaev ve diğ., "Genotype analysis identifies the cause of the 'royal disease'", Science 326 (2009)

   Victoria'dan Avrupa hanedanlarına geçen hastalığın F9 genindeki mutasyon ve hemofili B olduğunun belirlenmesi.