Genel Bakış
II. Dünya Savaşı, Almanya'nın 1939'da Polonya'yı işgaliyle başlayıp altı kıtaya yayılan, 70-85 milyon insanın hayatını kaybettiği tahmin edilen, tarihin en yıkıcı silahlı çatışmasıdır; savaş hem cephelerde hem sivil nüfus üzerinde -Holokost, kentlerin bombalanması, atom bombası- görülmemiş bir yıkım yarattı ve dünya siyasi düzenini kalıcı olarak yeniden şekillendirdi.
Nedenleri: Versay'ın Mirası ve Faşizmin Yükselişi
I. Dünya Savaşı (bkz. I. Dünya Savaşı) sonrası Versay Antlaşması'nın Almanya'ya yüklediği ağır tazminatlar ve toprak kayıpları, derin bir milliyetçi hoşnutsuzluk yarattı; 1929 Büyük Buhran'ın yarattığı ekonomik çöküş, bu ortamda Almanya'da Nazizm'i (Adolf Hitler önderliğinde) ve İtalya'da Faşizmi (Mussolini önderliğinde) güçlendirdi. Hitler'in "yaşam alanı" (Lebensraum) doktrini ve yayılmacı dış politikası -Avusturya'nın ilhakı, Çekoslovakya'nın işgali- savaşın doğrudan tetikleyicisi oldu; İngiltere ve Fransa'nın bu erken saldırganlığa karşı izlediği "yatıştırma politikası" (appeasement) savaşı geciktirdi ama önleyemedi.
Avrupa'da Savaşın Başlaması
Almanya'nın 1 Eylül 1939'da Polonya'yı işgali, İngiltere ve Fransa'nın savaş ilan etmesine yol açtı; Almanya'nın SSCB ile önceden imzaladığı Molotov-Ribbentrop Paktı, Polonya'nın iki güç arasında bölüşülmesini sağlamıştı. 1940'ta Almanya, "Blitzkrieg" (yıldırım savaşı) taktiğiyle Danimarka, Norveç, Hollanda, Belçika ve Fransa'yı hızla işgal etti; İngiltere'ye karşı yürütülen Britanya Hava Savaşı'nda RAF'ın direnişi Alman istilasını önledi.
Doğu Cephesi: Barbarossa Harekatı
Haziran 1941'de Almanya, Molotov-Ribbentrop Paktı'nı bozarak SSCB'ye (bkz. Sovyetler Birliği) saldırdı (Barbarossa Harekatı); bu, savaşın en büyük ve en kanlı cephesini açtı. Stalingrad Muharebesi (1942-43), Alman ordusunun ilk büyük stratejik yenilgisi olarak savaşın dönüm noktalarından biri oldu ve Sovyet ordusunun batıya doğru ilerleyişini başlattı.
Pasifik Cephesi ve ABD'nin Savaşa Girişi
Japonya'nın 7 Aralık 1941'de Pearl Harbor'daki ABD deniz üssüne saldırması, ABD'yi (bkz. Amerika Birleşik Devletleri (Yükseliş)) savaşa soktu ve çatışmayı tam anlamıyla küresel bir boyuta taşıdı; Pasifik'te Midway Deniz Savaşı (1942) Japon donanmasının üstünlüğünü kırdı ve ABD'nin ada-atlama stratejisiyle Japonya'ya doğru ilerlemesini başlattı.
Holokost
Nazi Almanyası, savaş boyunca sistematik bir soykırımla altı milyon Yahudi'yi ve Romanlar, engelliler, siyasi muhalifler dahil milyonlarca başka insanı Auschwitz gibi toplama ve imha kamplarında katletti; bu, insanlık tarihinin en sistematik ve endüstriyel ölçekli soykırımı olarak "Holokost" adıyla anılıyor ve 20. yüzyılın en derin ahlaki travmalarından birini oluşturuyor.
D-Day ve Avrupa'nın Kurtuluşu
6 Haziran 1944'teki D-Day Normandiya çıkarması, İtilaf kuvvetlerinin Batı Avrupa'yı Nazi işgalinden kurtarma seferini başlattı; Sovyet ordusunun doğudan, İtilaf kuvvetlerinin batıdan eş zamanlı ilerleyişi Almanya'yı sıkıştırdı ve Hitler'in Mayıs 1945'te intihar etmesinin ardından Almanya kayıtsız şartsız teslim oldu.
Atom Bombası ve Japonya'nın Teslimi
Pasifik'te devam eden savaşı sona erdirmek amacıyla ABD, Ağustos 1945'te Hiroşima ve Nagazaki'ye atom bombaları attı -insanlık tarihinde nükleer silahların savaşta kullanıldığı tek örnek; bu, on binlerce sivilin anında ölümüne yol açtı ve Japonya'nın kısa süre içinde teslim olmasını sağladı, ancak nükleer silahların ahlaki ve stratejik mirası üzerindeki tartışma bugün de sürüyor.
Sonuçları ve Yeni Dünya Düzeni
Savaş sonrası Birleşmiş Milletler kuruldu, Almanya ve Japonya'da savaş suçluları Nürnberg ve Tokyo mahkemelerinde yargılandı; dünya, ABD ve Sovyetler Birliği önderliğindeki iki kutuplu Soğuk Savaş (bkz. Soğuk Savaş) düzenine girdi ve sömürge imparatorlukları hızla çözülmeye (dekolonizasyon, bkz. Hindistan'ın Bağımsızlığı) başladı.
Kilit Olaylar Kronolojisi
Almanya Polonya'yı işgal etti, savaş başladı.
Fransa işgal edildi, Britanya Savaşı yaşandı.
Almanya SSCB'ye saldırdı, Japonya Pearl Harbor'a saldırdı, ABD savaşa girdi.
Stalingrad Muharebesi, savaşın Doğu Cephesi'ndeki dönüm noktası oldu.
D-Day Normandiya çıkarması gerçekleşti.
Almanya Mayıs'ta, Japonya atom bombalarının ardından Ağustos'ta teslim oldu.
Görseller
