Genel Bakış
Mısır'ın İslam fethi, Halife Hz. Ömer döneminde komutan Amr bin el-As önderliğinde MS 639-642 arasında gerçekleştirilen; bin yılı aşan Roma-Bizans hâkimiyetini sona erdirip Mısır'ı kalıcı olarak İslam dünyasının en önemli kültürel ve ekonomik merkezlerinden birine dönüştüren tarihi bir fetih hareketidir.
Fetih Öncesi Mısır
Fetih öncesinde Mısır, Bizans İmparatorluğu'nun en zengin eyaletlerinden biriydi, ancak yerel Kıpti (Kopt) Hristiyan nüfus ile Bizans'ın resmi Kalkedon mezhebi arasındaki dini ayrılıklar ve ağır vergi yükü, halk arasında Bizans yönetimine karşı derin bir hoşnutsuzluk yaratmıştı.
Fetih Süreci
Amr bin el-As, nispeten küçük bir orduyla (rivayetlere göre 4.000 kişilik bir öncü kuvvetle) Filistin'den Mısır'a girdi; Bâbilyon Kalesi'nin (bugünkü Kahire yakınları) kuşatılması ve İskenderiye'nin düşürülmesiyle fetih MS 641-642'de tamamlandı. Yerel Kıpti halkın büyük kısmının fetihe karşı sınırlı direniş göstermesi, bazı tarihçiler tarafından Bizans'ın dini baskısına duyulan tepkiyle ilişkilendirilir.
Fustat'ın Kuruluşu
Amr bin el-As, fetih sonrasında bugünkü Kahire'nin çekirdeğini oluşturacak Fustat şehrini kurdu ve burada Afrika kıtasının ilk camisi olan Amr bin el-As Camii'ni inşa ettirdi; bu cami bugün de faal olarak kullanılmaktadır.
Yönetim ve Toplumsal Düzen
Fetih sonrasında Müslüman yönetim, Kıpti Hristiyan halka -cizye vergisi karşılığında- dinlerini ve kiliselerini koruma hakkı tanıdı; bu görece hoşgörülü yönetim anlayışı, Mısır'ın sonraki asırlarda kademeli ama barışçıl bir İslamlaşma ve Araplaşma sürecinden geçmesini sağladı.
Tarihsel Önemi ve Miras
Mısır'ın fethi, İslam halifeliğine Akdeniz'in en zengin tahıl ambarını ve İskenderiye gibi bir bilim-kültür merkezini kattı; Fustat ve ardından gelişen Kahire, sonraki yüzyıllarda Fatımi, Eyyubi ve Memlük halifelik ve sultanlıklarının başkenti olarak İslam dünyasının en önemli entelektüel ve ticari merkezlerinden biri haline geldi.