Genel Bakış
Selahaddin Eyyubi'nin (bkz. Selahaddin Eyyubi) 2 Ekim 1187'de Kudüs'ü fethetmesi, 1099'dan beri 88 yıl süren Haçlı hâkimiyetini sona erdiren ve şehri yeniden İslam dünyasının hâkimiyetine kazandıran; hem askeri hem ahlaki açıdan Haçlı Seferleri tarihinin (bkz. Haçlı Seferleri) en dönüştürücü olaylarından biridir.
Hattin Savaşı: Fethin Önündeki Zafer
Kudüs'ün fethinden birkaç ay önce, Temmuz 1187'de Selahaddin'in kuvvetleri Hattin Savaşı'nda Kudüs Haçlı Krallığı'nın ana ordusunu ezici bir yenilgiye uğrattı; bu zafer, Haçlı krallığının askeri gücünü fiilen ortadan kaldırarak Kudüs'ün savunmasız kalmasına yol açtı.
Kuşatma ve Teslim
Selahaddin, Kudüs'ü kuşattığında şehir halkına -1099'da Haçlıların şehri fethederken gerçekleştirdiği kitlesel katliamın aksine- nispeten yumuşak bir teslim teklifi sundu; şehir savunmasız kalınca teslim oldu ve Selahaddin, fidye ödeyebilen Hristiyan sakinlerin güvenli biçimde şehri terk etmesine izin verdi; fidye ödeyemeyenlerin çoğu da kişisel serveti ve otoritesinden bir kısmını feda ederek serbest bırakıldı.
Şövalyece Tavrın Etkisi
Selahaddin'in bu görece hoşgörülü tavrı -hem Müslüman hem Hristiyan kaynaklarda kayda geçen- döneminde bile Avrupa'da "şövalyece" bir hükümdar imajı yaratılmasına yol açtı; bu itibar, ortaçağ Avrupa edebiyatında (Dante'nin İlahi Komedya'sında dahi Selahaddin'e saygılı bir yer ayrılması gibi) uzun süre yaşamayı sürdürdü.
Dini ve Sembolik Önemi
Kudüs'ün geri alınması, Mescid-i Aksa ve Kubbetü's-Sahra'nın yeniden Müslüman yönetimine geçmesi anlamına geliyordu; Selahaddin, şehirdeki haçlı dönemi değişikliklerini geri alarak camileri yeniden ibadete açtı, ancak Hristiyan ve Yahudi cemaatlerinin şehirdeki varlığını da büyük ölçüde korudu.
Tarihsel Önemi ve Miras
Kudüs'ün fethi, Selahaddin'i İslam dünyasında birlik ve zafer sembolü haline getirdi ve 3. Haçlı Seferi'nin (Aslan Yürekli Richard'ın katıldığı sefer) doğrudan tetikleyicisi oldu; olay, bugün de Selahaddin'in adil ve hoşgörülü liderlik örneği olarak -oryantalist Batı tarih yazımının onu genellikle "asil düşman" figürüne indirgeyen anlatısının ötesinde- İslam tarihinde saygıyla anılan bir dönüm noktası olarak kalıyor.