Genel Bakış
Aztek İmparatorluğu'nun (bkz. Aztek İmparatorluğu) fethi, 1519-1521 arasında İspanyol conquistador Hernán Cortés'in önderliğinde, sayıca çok küçük bir İspanyol kuvvetinin -yerli müttefikler ve öldürücü bir salgının da katkısıyla- Amerika kıtasının en büyük ve en gelişmiş devletlerinden birini iki yıl içinde çökertmesiyle sonuçlanan; sömürgecilik tarihinin en hızlı ve en dramatik askeri-siyasi altüst oluşlarından biridir.
Cortés'in Karaya Çıkışı
1519'da Küba'dan yola çıkan Cortés, bugünkü Meksika kıyısına vardığında, kendi gemilerini kasıtlı olarak yaktırarak askerlerinin geri dönüş seçeneğini ortadan kaldırdı -bu, seferin geri dönüşü olmayan bir kararlılıkla yürütüleceğinin simgesi oldu.
Yerli Müttefikler: Tlaxcala
Cortés'in başarısının en kritik unsuru, Aztek egemenliğine kızgın yerel halkların -özellikle Aztek'in tarihi rakibi Tlaxcala Konfederasyonu'nun- İspanyollarla ittifak kurmasıydı; bu ittifak sayesinde Cortés'in ordusu, kendi küçük kuvvetinin çok üzerinde bir askeri güce (on binlerce yerli savaşçı) erişim kazandı.
Montezuma ile İlk Karşılaşma
Cortés, 1519'da Aztek başkenti Tenochtitlan'a ulaştığında, İmparator Montezuma (II. Moctezuma) tarafından -belirsiz nedenlerle, bazı tarihçilere göre dini kehanetlerle ilişkili bir tereddütle- barışçıl biçimde karşılandı; ancak İspanyolların Montezuma'yı kısa süre sonra rehin almasıyla gerilim tırmandı.
Çiçek Hastalığı Felaketi
İspanyolların bilmeden taşıdığı çiçek hastalığı, Avrupa'ya karşı hiçbir bağışıklığı olmayan yerli nüfus arasında yıkıcı bir salgına dönüştü; bu salgın, Aztek nüfusunun büyük bir kısmını -tahminen yarısından fazlasını- kırarak İspanyol fethinin en belirleyici, ama en az anılan faktörlerinden biri oldu.
Tenochtitlan'ın Düşüşü
1521'de, ağır kayıplar veren bir kuşatmanın sonunda Tenochtitlan düştü ve son Aztek imparatoru Cuauhtémoc esir alındı; İspanyollar şehri büyük ölçüde yıkarak kalıntıları üzerine bugünkü Mexico City'yi inşa etmeye başladılar.
Tarihsel Önemi ve Miras
Aztek İmparatorluğu'nun fethi, Amerika kıtasının İspanyol sömürgeleştirmesinin başlangıç noktalarından biri oldu ve nüfus, din, dil ve toplumsal yapı bakımından kıtanın kalıcı olarak dönüşmesine yol açtı; olay, aynı zamanda yerli halklar arasındaki siyasi bölünmelerin sömürgeci güçler tarafından nasıl "böl ve yönet" stratejisiyle kullanılabileceğinin ve salgın hastalıkların sömürgecilik tarihinde oynadığı -çoğu zaman göz ardı edilen- yıkıcı rolün çarpıcı bir örneği olarak tarih yazımında incelenir.
Görseller
