Edebi EserOrta Çağ

Kutadgu Bilig

Tamamlanış1069
YazarıYusuf Has Hacib
TürSiyasetname / Ahlak Felsefesi
Kutadgu Bilig

Kutadgu BiligJusup Balasagyn, Wikimedia Commons (Public domain)

İçindekiler

Genel Bakış

Yusuf Has Hacib'in 1069'da Karahanlı hükümdarı Tavgaç Buğra Han'a sunduğu "Kutadgu Bilig" ("Mutluluk Veren Bilgi"), Türk dilinde yazılmış bilinen ilk büyük siyasetname ve ahlak felsefesi eseridir; 6645 beyitlik bu manzum eser, İslami-Türk devlet felsefesinin kurucu metinlerinden biri sayılır.

İçerik

Eser, Kün Togdı (hükümdar/adalet), Ay Toldı (saadet/devlet), Ögdülmiş (akıl) ve Odgurmış (kanaat/akıbet) adlı dört alegorik karakter arasındaki diyaloglar aracılığıyla adil yönetim, akıl, kanaat ve dünya-ahiret dengesi gibi temaları işler.

Dil ve Üslup

Aruz vezniyle yazılan eser, dönemin İslam-Fars edebi geleneğinin biçimsel etkisini taşırken içerik olarak Türk bozkır siyaset geleneğinin (hükümdar-halk ilişkisi, adalet) izlerini de barındırır; bu, Türk-İslam edebi sentezinin en erken büyük örneklerinden biridir.

Miras

Eser, Türk dilinin İslami bir yüksek edebiyat ve felsefe dili olarak da işlev görebileceğini kanıtladığı için Karahanlı sonrası tüm Türk-İslam devletlerindeki (Selçuklu, Osmanlı) siyasetname geleneğine ilham verdi; bugün üç farklı yazma nüshası (Viyana, Kahire, Fergana) dünya kütüphanelerinde korunuyor.